Fabrikalar Mısır'a giderken, Türkiye’ye kalan değer ne? - 2026/4
Mısır & Türkiye, Afrika'da Dijital Politikalar, Afrika Yılı, 2026 Tahminleri
Global İşler+ No.229 — 2026/4
Merhaba! Ben Ussal Şahbaz. Son bir haftada aramıza katılan 12 okurumuza hoşgeldiniz diyorum! Böylece her hafta 10.918 okurumuzla buluşuyoruz.
Bu hafta bültenimizde ana odağımız Afrika. İlk olarak Türk şirketleri’nin son dönemde cazip bulduğu Mısır ve Türkiye’nin sanayisizleşme hikayesine bakacağız. Sonrasında merceğimiz biraz yukarı çekip Afrika kıtasında Türkiye’nin ve Türk yatırımcıların nasıl bir strateji izlemesi gerektiğini ve sahip olduğumuz avantajları inceleyeceğiz. Ardından Afrika’da dijital politikaların nasıl dönüştüğüne dair içeriğimiz var. Son olarak 4x4 ekibiyle 2025’i değerlendirip, 2026’ya dair beklentilerimizi konuştuğumuz yayınımız var.
İyi okumalar ve seyirler!
Mısır’a Giden Fabrikalar, Türkiye’de Kalan Değer
🖊 Global İşler Köşesi-1
Geçen hafta Mısır’daydım. Mısır’a gelen dış yatırımları takip eden bir dostum dedi ki: “Türklerin sırrını çözdüm. Eğer büyük bir Türk sanayici bir yere yatırım yaparsa aynı sektördeki tüm şirketler peşinden geliyor.” Ne kadar doğru!
Aynı durum bir Türk sanayicisinin hangi sektöre yatırım yaptığı, hangi makineyi getirdiği gibi kararlar için de geçerli. Siz bir adım atarsınız, tüm komşularınız takip eder.
Bu aralar moda Mısır, Özbekistan ve Bangladeş’e gitmek. Bu ülkelerin iç pazar büyüklükleri, serbest ticaret anlaşmaları gibi faktörler elbette önemli.
Ama günün sonunda yatırım kararlarını belirleyen temel neden maliyetler: Bu ülkelerde iş gücü maliyeti Türkiye’nin dörtte biri, enerji maliyetleri ise Türkiye’nin yarısı seviyesinde. Bu nedenle de önümüzdeki dönemde sadece tekstil değil, inşaat malzemeleri, otomotiv, dayanıklı ev aletleri üretimi de bu ülkelere kayabilir.
Herkes bu süreçte birilerini suçluyor, ama bana göre asıl sormamız gereken soru, “Bu gidişi nasıl avantaja çeviririz?”
Kore örneği şunu gösteriyor: Fabrika gidince iş bitmiyor; işin şekli değişiyor. 2000–2011 arasında doğrudan imalatta çalışan sayısı 538 bin kişi azalırken, aynı dönemde Ar-Ge’de 114 bin, lojistik ve satışta 84 bin, idari ve arka ofiste 234 bin yeni istihdam oluşmuş.
Ben de bu hafta Ekonomi Gazetesi’ndeki köşemde bu soruyu sorup, 1980 ve 1990’lar boyunca Japonya ve Kore’nin benzer bir süreci nasıl yönettiğini ele aldım.
Do Asian Countries Upgrade in Global Value Chains? A Novel Approach and Empirical Evidence, Asian Economic Journal, 2019.
Sanayisizleşme çağında Hindistan’ın sanayi politikası, 29 Eylül 2023.
Tekstilcilerimizin Mısır’a taşınması normaldir, 4 Ekim 2024.
Afrika yılına girerken: Fırsatların kazası olmaz!
🖊 Global İşler Köşesi-2
2026’nın Afrika yılı olacağını düşünüyorum. Birkaç jeoekonomik trend üst üste bindi ve Türk şirketleri için kıtada gerçek bir fırsat penceresi açıldı. Fransa Afrika’da nüfuz kaybederken Rusya ne kadar hevesli olsa da oluşan boşluğu doldurma kapasitesine sahip değil. Çin ise son 15 yılda aktif bir Afrika stratejisi izlese de belli nedenlerle geldiği noktada tıkanmış görünüyor.
Bu arada ABD, Afrika’yla ilgili yaklaşımını tamamen değiştirdi. Trump yönetimi, Aralık ayı başında kamuoyu ile paylaştığı Ulusal Güvenlik Stratejisi’nde “Artık kalkınma yardımı yok, madenler ve ulaştırma koridorları için yatırım yapacağız” diyor.
Peki, bu resimde Türkiye neden ve nasıl öne çıkıyor? Afrika’daki fırsatları kaçırmamak hangi hataları yapmamalı? Tüm bunları Ekonomi Gazetesi’ndeki köşemde yazdım.
2026’da Afrika’da dijital politikalar
📤 Haftanın Dosyası
Şimdi Afrika’da dijitalleşme ve dijital politika işbirliklerine bakacağız ama önce önemli bir noktanın altını çizeyim: Aslında Afrika “bir yer” yok!
İngilizce konuşulan Afrika, Fransızca konuşulan Afrika, Arapça konuşulan Afrika, Portekizce konuşulan Afrika var.
Çok istikrarlı ülkeler (Fas, Ruanda, Botsvana) de var, devletin hiç olmadığı ülkeler (Sudan, Somali) de var.
Afrika başkentleri arasında uçmak için çoğu zaman Paris, İstanbul veya Dubai üzerinden gitmeniz gerekiyor.
Afrika’nın dijitalleşmesiyle ilgili konulara da bu çerçeveden bakmak lazım.
Mesela Afrika’da veri merkezi yatırımı yapmak zor. Çünkü elektrik şebekeleri zayıf, birbirine entegre değil. Veri merkezi yapsanız da sürekli elektrik veremiyorsunuz.
Bununla beraber ülkeler Afrika ülkeleri arasında “entegrasyon” çabaları da var. Mesela,
Fintek: 2025’te Gana, Güney Afrika, Kenya, Nijerya Merkez Bankaları dijital bankacılık alanında önemli adımlar attı. Pan Afrika Ödeme Sistemi (PAPSS), 16 ülkede 150’den fazla bankanın dahil olduğu bir yapıya dönüşürken ülkeler arası para transferinde etkili bir araca dönüşmeye başladı.
Veri güvenliği ve veri transferi: AB’nin GDPR düzenlemesinin etkilerini Afrika’da da görmek mümkün. Afrika kıtasındaki 54 ülkenin 46’sında veri güvenliği düzenlemeleri mevcut. Bu ülkelerden 39’u parlamentolarından veri kişisel verilerin korunmasına dair münhasıran kanunlar geçiriken, 34 ülke de bunun için regülatör kurumlar kurulmuş. Fakat uygulama ve kurumsal kapasite konusunda hâlâ önemli eksikler mevcut. Son iki yıldır Gambia, Sierra Leone, Nijerya, Gana, Kenya Ruanda ve Mısır gibi ülkelerde bu kısıtları aşmak üzere önemli düzenlemeler ve kapasite inşası üzerinde çalışılmakta. Kıtada yurtdışına veri trasnferi konusundaki düzenlemelerin 2026’da hız kazanması bekleniyor.
Daha fazlası için: The Digital Transformation Strategy for Africa (2020-2030), African Union.
Brüksel Etkisi – Londra Tepkisi, 27 Eylül 2023
2026’nın Milyon Dolarlık Boşluğu!!!
🎙️ 4x4 Podcast
2026’ya girerken dünya ekonomisi, yapay zekâ ve teknoloji trendleri aynı anda hızlanıyor. Bu bölümde 4x4 ekibiyle 2025’i değerlendirip, 2026’ya dair beklentilerimiz konuştuk. Ele aldığımız başlıklar:
200-300 bin $’lık prodüksiyon nasıl 9.000 $’a düştü?
Ajansların para kazandığı “versiyon işi” neden bitiyor?
Solo founder / VC’siz girişimcilik neden yükseliyor?
Yapay zekâ ajanları (AI Agents) şirketlerin %90’ı olursa yönetim nasıl yapılacak?
Tokenization ile sahiplik kavramı nasıl değişiyor?
Yapay zekâ devriminin görünmeyen duvarı: enerji krizi
Her Cuma sabahı e-posta kutunuza gelen Global İşler+ bülteninde teknoloji, toplum, politika kesişiminde dünyada olup bitenlerin Türkiye’ye yansımalarını tartışıyorum. Esas işim olan Ussal Danışmanlık isimli danışmanlık şirketimde, irili ufaklı teknoloji şirketlerine kamu ile ilişkiler konusunda hizmet veriyorum.
🐦 Twitter: Türkçe: @ussal / İngilizce: @ussalEN
🔗 Linkedin: @ussal
📝 Medium: Ussal Şahbaz
🎧 Global İşler+ Podcast: Apple, Spotify
🎙️ 4x4 Podcast: Spotify