Balkondan bakabilenlerin çağı - 2026/11
Kadın, Siber Güvenlik, İstihdamın Geleceği, Egemen Yapay Zekâ, Anthropic x OpenAI
Global İşler+ No.236 — 2026/11
Merhaba! Ben Ussal Şahbaz. Son bir haftada aramıza katılan 32 okurumuza hoş geldiniz diyorum! Böylece her hafta 10.940 okurumuzla buluşuyoruz.
Bu hafta bültenimize kadınların teknolojinin hızla dönüştürdüğü çağımızda neden daha avantajlı olduğuna bakarak başlıyoruz. Ardından ABD’nin yeni siber stratejisi var. Sonrasında yapay zekânın hangi meslek gruplarını nasıl etkileyeceğini inceleyeceğiz. Son olarak, Pakistan’da Başbakan adaşım Sayın Şahbaz Şerif’in davetlisi olarak katıldığım Egemen Yapay Zekâ toplantısının ardından kaleme aldığım makale ve ABD’de yapay zekâ pazarındaki rekabete dair son veriler var.
İyi okumalar!
Balkondan bakabilenlerin çağı
🖊 Global İşler Köşesi
8 Mart’ta bir Dünya Emekçi Kadınlar Günü’nü daha idrak ettik. Ben de Ekonomi Gazetesi’nin bu vesileyle düzenlediği konferansta otomotiv sektöründe 35 yıllık tecrübeye sahip olan Ayça Furth Hanımefendi ile bir panel yapma fırsatı yakaladım.
Ayça Hanım mühendisinden tamircisine kadar neredeyse tamamen erkeklerden oluşan bir sektörde önemli işlere imza atmış bir isim.
Sektörde geçirdiği bu uzun yılların ardından şunu fark etmiş: otomotivlerdeki sorunlar artık şirketlerin içinde değil, şirketler arasındaki boşluklarda birikmeye başlamış.
Bunun için de bu boşluğu yapay zekâ ile doldurmaya yönelik bir girişim kurmuş ve ABD’de bu işin başına geçmiş.
Ayça Hanım’a göre bilginin hiç olmadığı kadar erişilebilir olduğu bugünlerde artık asıl mesele daha büyük problemlere kimlerin talip olduğu.
Bu da yaratıcı düşünme ve entelektüel sermayeyi kullanabilme becerisini öne çıkarıyor
Bana göre de lüzumsuz veri ve bilgiye boğulan dünyamızda, herkes aynı güruhun içinden hayatı anlamaya çalışırken, arada bir balkona çıkıp ne oluyor ne bitiyor diye bakabilenlerin değeri artacak.
Bu anlamda da kadınlarda empati, ilişki ağı geliştirme ve kendini doğru ifade edebilme gibi insani melekeler erkeklerden daha kuvvetli. Bu da onları yeni dönemde bir adım öne çıkarıyor.
Erkeklerin yeni dönemde karşı karşıya kaldığı riskler ve bunların toplumsal yansımalarını bu hafta Ekonomi Gazetesi’ndeki köşemde tartıştım.
Yapay zekâ ekonomisi kadınların ekonomisi, 10 Mart 2025.
Sanal bahis: Suç dosyasından halk sağlığına, 22 Ağustos 2025.
ABD yeni siber stratejisini yayımladı
🗞️ Haftanın Haberi
Donald Trump yönetimindeki Beyaz Saray bu hafta Siber Strateji belgesini kamuoyu ile paylaştı. Sibergüvenlik anladığımız klasik sibergüvenliğin ötesine gidiyor. Belgede yer alan aşağıdaki paragraf iki önemli tarafa mesaj niteliğinde:
İfade özgürlüğünün kısıtlanmasına karşı mücadele edeceğiz. Gömülü sansür, gözetim ve ideolojik önyargı barındıran “düşük maliyetli” yapay zekâ ve dijital teknolojiler satan rakiplerle rekabet edeceğiz. Karşı karşıya olduğumuz tehditlerle orantılı hız ve ölçekte, değerlerimize uygun şekilde, sanayi ve akademiyle yakın iş birliği içinde çalışacağız.
Avrupa: Avrupalı devletler eğer sosyal medya platformlarını sıkıştırırsa, siber düşman olarak kabul edilecek.
Çin: Açık kodlu YZ modelleri yapan Çinli şirketler de siber düşman olarak kabul edilecek.
ABD’nin siber stratejisi 6 temel sütuna oturuyor:
Rakiplerinin davranışlarını özel sektör ve kamu kurumlarının işbirliğiyle yeniden şekillendir.
Regülasyonları aklıselim ile yeniden gözden geçirip modernize et.
Federal hükümetin bilgi sistemlerini modernize et; savunma ve dayanıklılık açısından güçlendir.
Enerji, finans, telekomünikasyon sistemleri, veri merkezleri, su şebekeleri ve hastaneler gibi kritik altyapı unsurlarını ve arz zincirlerini güvenlik altına al.
Kritik ve dönüştürücü teknolojilerde üstünlüğünü koru.
Yetenek ve kapasite inşasına odaklan.
Daha önce “Yapay zekâya egemen olabilir miyiz?” yazımda da belirttiğim gibi, hangi altyapıların kritik olduğunu tespit etmek, egemenlik için hayati öneme sahip. Ama her altyapıya kritik derseniz, hiçbiri kritik olmaz.
Trump’ın stratejisi de bunu görmüş: Kritik altyapıları belirleyip buralarda düşmen tedarikçilerin ürünlerini kullanmayacağız, diyor.
Başkan Trump siber stratejisini ulusal güvenlik stratejisinin de önemli bir parçası olacak şekilde bir çerçeveye oturtmuş. Bunu da 6 sayfalık bir metinle yapmayı başarmış.
TBMM Yapay Zekâ Araştırma Komisyonu ise aylardır süren çalışmalarının ardından Türkiye'deki yapay zekânın gelişimine ilişkin 860 sayfadan oluşan ve 100 maddelik stratejik tespit ve önerilerin yer aldığı raporunu tamamladı.
Bu eki metni görünce hatırıma Rekabet Kurumu'nda ilk işe girdiğimde özene bezene kısa bir rapor yazmıştım. Üstad gelip "Ussalcım, eline sağlık ama devlet KALIN sever, sen bunu biraz uzat" demişti. 😅
Bu arada ABD’nin siber stratejisinin yayımlandığı belgenin linkini yakından inceleyince sıradan bir WordPress medya kütüphanesi yüklendiği görülebilir.
Bu küçük ama anlamlı bir ayrıntı ve verilen mesajı bir miktar zayıflatıyor — tıpkı bir beslenme uzmanının herkesin gözü önünde abur cubur yemesi ya da bir ev güvenlik şirketinin kendi ön kapısını kilitsiz bırakması gibi.
Ancak 2026 yılında, böylesine resmi bir ulusal güvenlik belgesinin böyle bir uzantıyla sunulması biraz özensiz veya dikkatsiz görünüyor.
Yapay zekâya karşı en emniyetli meslek dansözlük!
🔬 Haftanın Araştırması
Hong Kong ve Harvard Üniversitesi’nden araştırmacıların yaptığı bir çalışmada 900 meslek için 19.000 görev belirlenmiş ve bu görevlerin üretici yapay zekâ ile otomasyon potansiyeli incelenmiş. Araştırmanın sonuçlarına göre:
Yatırım fonu idarecileri ve proje yönetim uzmanları ortalamadan daha çok kaybedecek meslekler olarak çıkmış.
Dansözler ise bu süreçten daha az etkilenecekler arasında sayılmışlar!
Aile hekimliğinin ise yapay zekâ teknolojisi sayesinde bu süreçten olumlu yönde etkilenmesi bekleniyor. Gerçekten de aile hekimlerinin çok zor bir işleri var. Sahip oldukları kıt kaynaklarla becerilerini verimli kullanamıyorlar.
Makalenin müelliflerinden Suraj Srinivasan yapay zekânın istihdam piyasasına dair etkilerine dair şu yorumda bulunuyor:
Şirketler, üretken yapay zekâyı yalnızca maliyet düşürmeye yönelik bir araç olarak değil, insan kapasitesini artıran bir tamamlayıcı (augmentation) araç olarak görmeli. Buna göre iş gücü eğitim programlarını da hem iş dönüşümlerini hem de değişen beceri ihtiyaçlarını destekleyecek şekilde buna göre uyumlandıracak adımlar atmalı.
Bu açıdan bu hafta Amazon’dan gelen haber oldukça ilginçti. Amazon’un e-ticaret birimi, yapay zekâ destekli kodlama araçlarının kullanımıyla bağlantılı bazı olaylar da dâhil olmak üzere son dönemde yaşanan bir dizi kesintiyi ayrıntılı biçimde incelemek için büyük bir mühendis grubunu salı günü yapılacak bir toplantıya çağırdı.
FT’de yayımlanan bir habere göre Amazon, son aylarda “geniş etki alanına sahip” ve “üretken yapay zekâ destekli değişikliklerle ilişkili” ciddi kesintilerle karşılaşınca kıdemli mühendisleri devreye sokmaya karar vermiş.
Pakistan’ın egemen yapay zekâ hedefi
🤔 Fikri Takip
Değerli dostum Malik Ahmad Jalal ile birlikte The International News Pakistan’da yayımlanan yazımızda, Pakistan, Türkiye ve Suudi Arabistan’ın bu alanda nasıl iş birliği yapabileceğini inceledik ve orta ölçekli güçler için egemen bir yapay zekâ çerçevesi önerdik.
Hiçbir ülke aynı anda işlemci (compute power) gücü, finans ve insan sermayesi meselelerini tek seferde kendi başına çözmez. Ancak seçici işbirliği adımları egemenliği güçlendirebilir. Bu yönüyle pragmatik bir bölgesel ‘üçgen’ olarak Pakistan, Suudi Arabistan ve Türkiye arasında yapay zekâ alanında ortak projeler geliştirilebilir: Pakistan, yetenek açısından zengin bir ekonomi; Suudi Arabistan işlemci gücü, sermaye ve enerji platformu olarak öne çıkarken; Türkiye ise küresel pazarlarda deneyim sahibi, girişimci uygulamalarıyla dikkat çekmektedir.
Dostum Malik Ahmad Jalal makalemizde Pakistan’ın yazılım alanında sahip olduğu kapasiteyi verilerle ortaya koyarken bir konuya daha dikkat çekti: Yaklaşan bir dalga var ve bu dalgada yapay zekâ otomasyonu birçok işi derinden etkileyecek.
Pakistan, teknoloji alanında önemli bir taşeron ülke ve ihraç ettiği işlerin önemli bir bölümü otomasyonun ilk dalgasına giren alanlarda yoğunlaşıyor: temel programlama, dijital medya tasarımı ve veri temizleme gibi.
Yapay zekâ otomasyonu ile bu işleri kısa zamanda sıfıra yakın maliyetle yapmak mümkün hâle geldikçe dış kaynak kullanımını mümkün kılan emek arbitrajı avantajının sıkışacak olması bu alanda önemli bir sosyoekonomik risk anlamına geliyor. Diğer bir deyişle, yapay zekânın kapasitesini geliştiren yazılımcılar işsiz kalma tehlikesiyle karşı karşıya. Benzer bir durum Hindistan için de geçerli.
O nedenle, teknoloji alanında bölgesel işbirlikleri önümüzdeki dönemde orta ölçekli ülkelerin pazar olmanın ötesine geçip bu alandaki rekabete dahil olabilmesi için önemli.
Egemen yapay zekâ günümüzde sıcak bir konu. Şubat ayı başında, Pakistan Başbakanı adaşım Sayın Şahbaz Şerif’in ev sahipliğinde İslamabad’da düzenlenen “Egemen Yapay Zekâ” (Sovereign AI) konulu kapalı bir seminere katıldığımı paylaşmıştım.
Davos’tan Münih’e: Faturayı kim ödeyecek?, 20 Şubat 2026.
Yapay zekâya egemen olabilir miyiz?, 27 Şubat 2026.
Anthropic yapay zekâ yarışında OpenAI'yı geride mi bırakıyor?
📊 Haftanın Grafiği
ABD Savunma Bakanlığı Anthropic’i tedarik zinciri açısından riskli ilan edince ortalık karıştı. Bu gelişmenin ardından Trump yönetimi kamu kurumları ile yüklenicilere Anthropic ürünlerini kullanmayı yasakladı.
Bunun nedeni Anthropic’in yapay zekâ modellerinin Pentagon tarafından hiçbir sınır gözetilmeden kullanılmasına karşı çıkması.
Şirketin kurucusu ve CEO’su Dario Amodei, Anthropic’in yapay zekâ modellerinin Pentagon tarafından nasıl kullanılacağına dair rezerv koyuyor. Buna göre, modeller ABD vatandaşlarının kitlesel gözetimi için veya tam otonom silah sistemleri için kullanılmamalı.
Özellikle tam otonom silahların insan gözetimi dışında kullanılması yeni dönemde savaş doktrini ve etiği açısından da tartışılan bir mesele.
Her ne kadar Anthropic ABD’de kamu kurumları tarafından yasaklansa da görünen o ki OpenAI’ın pazar payına gözünü dikmiş durumda.
2025’in son çeyreğinden itibaren Anthropic’in Claude modeli için abone sayısı OpenAI’ın ChatGPT’sinin abone sayısını geçmiş.
Claude’u ben de kurdum ve çok memnunum. Ancak açık söylemek gerekirse, ChatGPT ile de uzun süreli bir ilişkimiz var. Çok emek verdim. Hemen harcamak istemiyorum.
Bitirirken
Ramazan Bayramı nedeniyle bültenimize iki hafta ara veriyoruz. 27 Mart günü görüşmek üzere. 26 Mart’ta doğum günümü kutlamak isteyenleriniz olursa unutmayın. İyi bayramlar!
Her Cuma sabahı e-posta kutunuza gelen Global İşler+ bülteninde teknoloji, toplum, politika kesişiminde dünyada olup bitenlerin Türkiye’ye yansımalarını tartışıyorum. Esas işim olan Ussal Danışmanlık isimli danışmanlık şirketimde, irili ufaklı teknoloji şirketlerine kamu ile ilişkiler konusunda hizmet veriyorum.
🐦 Twitter: Türkçe: @ussal / İngilizce: @ussalEN
🔗 Linkedin: @ussal
📝 Medium: Ussal Şahbaz
🎧 Global İşler+ Podcast: Apple, Spotify
🎙️ 4x4 Podcast: Spotify
teşekkür ederim!
Şimdiden doğum gününüz kutlu olsun