Merhaba! Ben Ussal Şahbaz. Son iki haftada aramıza katılan 15 okurumuza hoş geldiniz diyorum!
Bu ay teknoloji dünyası için oldukça hareketli geçti. Tüm dünya, Nvidia’yı bulunduğu yere taşıyan Jensen Huang’ı konuştu. Huang'ın yaşadığı evlilik dışı ilişki ve bu ilişkinin Çin istihbaratı ile nasıl bağlantılı olabileceğine dair dedikodular gündemin bir numaralı sırasındaydı. Ayrıca, 19 Kasım’da halka arz edilen Anthropic, 1,5 trilyon dolarlık değerlemeye ulaşarak SpaceX’in ardından en fazla değerlemeye ulaşan şirket oldu. Önümüzdeki hafta bültenimizde bu konuları ele alacağım.
Ama hepsinden önce bu hafta odağımız iklim değişikliği. Geçtiğimiz hafta COP31 zirvesi için Antalya’daydım. COP31 gözlemlerim ve zirve öncesinde açıklanan Türkiye’nin 2040 hedefleri ile bültenimize başlıyoruz. Ardından buzulların erimesiyle açılan Kuzey Kutbu hakkında çok güzel bir kitap ve META’daki görev değişikliği var.
İyi okumalar!
Antalya’daki COP zirvesinde herkesin hesabı başkaydı
🖊 Global İşler Köşesi
Bu sene BM İklim Zirvesi’nin 31.’si Antalya’da düzenlendi. COP 31, zirve tarihinde ilklerin de yaşandığı bir konferanstı.
Türkiye zirvenin ev sahibiydi ve COP Başkanlığı da ülkemizdeydi. Avustralya ise Müzakere Başkanlığı’nı yürüttü. Bu modelle COP tarihinde ilk kez COP Başkanlığı ve Müzakere Başkanlığı farklı ülkelerin temsilcilerine verilmiş oldu.
Ayrıca Türkiye bu sene COP’ta iş dünyasına özel bir yer ayırdı. Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) liderliğinde, şimdiye kadarki COP’larda gerçekleştirilen en büyük iş dünyası etkileşimi gerçekleşti.
TOBB’un ev sahipliğinde düzenlenen COP31 İş Dünyası ve Yatırım Zirvesi, 10’dan fazla ülkeden bakanların, Dünya Bankası ve diğer çok taraflı kalkınma bankalarının başkan yardımcılarının ve CEO’ların açık sözlü yuvarlak masa görüşmelerinde bir araya geldiği 23 oturumdan oluştu.
Haziran ayında çalışmalarına başlayan Business Forum, zirve öncesinde tesis edilen yedi çalışma grubu aracılığıyla, zirve başkanı olarak Türkiye’nin koyduğu çerçeveye uygun biçimde iklim hedeflerine ulaşmak için hangi uygulamaların yapılabileceğine dair güzel bir çerçeve çizdi. (Synthesis of the Working Group’s Policy Recommendations)
Yedi çalışma grubunun odaklandığı temalar şunlardı: Elektrifikasyon ve Enerji Dönüşümü; İklim Dirençli Kentler; Endüstriyel Dekarbonizasyon; Gıda Güvenliği ve Tarımsal İşletmecilik; İklim Finansmanı ve Yatırımlar; Kalkınmakta Olan Ekonomiler ve KOBİ’ler; İklim Teknolojileri ve Yapay Zekâ.

Daha önce de belirttiğim gibi, geçtiğimiz hafta ben de Antalya’daydım. 2015 Paris Zirvesi sonrasında diplomatik müzakerelerin pek bir yere gitmediği anlaşılınca, bana göre, son senelerde COP Eylem Gündemi (Action Agenda) öne çıkarken toplantıların fuar yönü önem kazandı.
Eylem gündemi, dönem başkanı olan ülkenin -mesela önümüzdeki sene ev sahipliğini Etiyopya yapacak- hem diğer ülkeleri hem de küresel kuruluşları rızaya dayalı olarak bir araya getirdiği somut eylemlerden oluşuyor.
Bu sene gündemdeki başlıklar arasında Türkiye’nin en çok öncelik verdiği konu, elektrifikasyona dair 35-35 hedefiydi. Buna göre tüm dünyada 2035 yılı itibarıyla enerji tüketiminin %35’inin elektrikle karşılanması amaçlanıyor.

Peki, müzakereler neden bir yere varmıyor? Müzakerelerin tarafları devletler. Ancak devletlerin menfaatleri birbirinden farklı ve dönemine göre bu menfaatlerin ne olduğuna dair görüşleri de değişiyor.
ABD bunun güzel bir örneği. Joe Biden döneminde dünyanın en büyük iklim teknolojisi desteklerini veriyordu; Donald Trump döneminde ise COP görüşmelerinden tamamen çekildi. Yani dünya ekonomisinin %25’i zaten masada yok!
Avrupa’nın iklim müzakereleri demokratik yollarla seçilmiş liderler tarafından değil de Brüksel’deki bürokratik oligarşi tarafından yürütüldüğü için görüşleri pek değişmiyor. Avrupa’nın en büyük iklim politikası aracıysa ticaret politikası; yani sınırda karbon vergisi. Ama farklı ülkeler arasında karbon ölçüm sistemlerinin nasıl uyumlu hale getirileceğine ya da bir ülkede ödenen verginin diğerinden nasıl mahsup edilebileceğine dair kimsenin net bir fikri yok.
Hindistan ise başka bir hikâye. Delhi, Avrupalılara “Dünyayı şimdiye kadar siz kirletip zengin oldunuz, bugün bize kirletmeyin ve fakir kalın diyorsunuz!” diye tepki gösteriyor. Bu söylemle “Küresel Güney” denen birbirine benzemez birçok gelişmekte olan ülkeye kanaat önderliği yapmaya çalışıyor.
Petrol üretmeyen kalkınmış ülkeler, haliyle fosil yakıtlardan tamamen çıkılmasını istiyor. Ama esas itibarıyla, zaten hem gelişmekte olan hem de gelişmiş ülkelerde nüfusun fosil yakıtlardan tamamen çıkılması gibi bir talep yok.
Yukarıdaki fotoğrafa bakınca tam bir kakofoni var. Bana göre bunun aşmanın bir yolu da iş dünyasını bu sürece dahil edebilmek.
1992’de imzalanan sera gazlarının azaltılmasına dair Rio Anlaşması’nın başarısının sırrı, her standardın ve o standarda ulaşmak için izlenecek yolun özel sektörün katılımıyla belirlenmesiydi.
Antalya’daki gözlemlerimi ve daha fazlasını bu hafta Ekonomi Gazetesi’ndeki köşemde tartıştım.
Bu arada Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Türkiye’nin 5 Kasım’da Milli Enerji 2040 Vizyonu’nu kamuoyuyla paylaştı. COP31 hedefleriyle uyumlu biçimde elektrifikasyon.
2025-2040 döneminde birincil enerji yoğunluğunda %40 azalma ve bunun yerine yenilenebilir enerji kaynaklarından üretilen elektriği artırma hedefi bulunuyor.
Aynı zamanda enerji depolama ve nükleer kapasitenin artırılması da hedefler arasında yer alıyor.
2040’ta elektrik talebinin 365 TWh’den 680 TWh’ye çıkması öngörülürken bunun 55 TWh’sinin veri merkezlerinden kaynaklı olması bekleniyor.
Bu yatırımlar için öngörülen yatırım tutarı 500 milyar dolar. Türkiye’nin küresel ölçekte yüksek enflasyon ve faiz sarmalına girdiği bu dönemde bu ölçekteki kaynağı mobilize etmesi enerji politikasının yanı sıra ciddi bir ekonomi ve finans becerisi göstermesine de bağlı olacak.
📕Haftanın Kitabı
Bu hafta iklim ve enerji konularına yer verdiğimiz bültende bir de bu konularla ilişkili son dönemde okuduğum ve hoşuma giden kitaplardan birini paylaşmak istiyorum.
Rana Foroohar’ın “Sea Change: America’s New Great Game in the Arctic Circle” başlıklı eseri gemi inşasından yola çıkarak sanayi politikasını, ABD-Çin rekabetini ve Trump sonrası Amerika’nın geleceğini tartışmış.
Ama kitabın asıl odak noktası, Kuzey Kutbu’nda çıktığı gemi yolculuğu sahnesinde anlattığı buz kırıcılar etrafında bu bölgede dönen büyük güç rekabeti.
Rana Foroohar Financial Times’ta yardımcı editör ve köşe yazarı. Küresel ekonomiyi yakından takip eden bir isim.
Tüm bu birbirinden kopuk görünen meseleleri adeta bir roman gibi örerek bir araya getirmeyi başarmış.
İyi içeriği olan çok kitap var ama iyi içerikle iyi hikâyeciliği bir araya getiren kitaplar gerçekten az çıkıyor.
Kitabı okumaya fırsat bulamayacağını düşünen ama Rana Foroohar’ın kitabını anlattığı podcasti dinlemek isteyebilecekler için link aşağıda:
META’da Joel Kaplan dönemi sona eriyor
🤯 Dijital Kodamanlar
15 yıldır META’nın kamu ilişkilerini yöneten Joel Kaplan’ın yıl sonunda bu görevden ayrılacağı duyuruldu. Kaplan, George W. Bush’un ikinci döneminde de politikadan sorumlu özel kalem müdürüydü. Aynı zamanda Donald Trump’a yakın bir isim olarak biliniyordu.
Kaplan’ın sorumluluklarını yeni dönemde şirketin başkan yardımcısı Dina Powell McCormick ve hukuk işlerinden sorumlu yöneticisi C.J. Mahoney yürütecek.
Zuck, McCormick ve Mahoney’i bu sene başında işe aldı. Ulusal güvenlik konusunda Beyaz Saray’da bir dönem Trump’a danışmanlık yapan McCormick, yeni veri merkezlerinin inşası, finans ve halkla ilişkilerden sorumlu iken, Mahoney ise Ağustos ayında ABD’de çocukların sosyal medya bağımlılığıyla ilgili mahkemelerle varılan uzlaşmada kilit rol oynadı.
Kaplan, 15 sene önce META’nın Washington’da Cumhuriyetçi Parti ile ilişkilerini tesis etmek üzere işe başlamıştı. 2025 yılında ise eski İngiltere Başbakan Yardımcısı Nick Clegg’in yerine geçerek şirketin küresel politikalardan sorumlu ismi oldu. Kaplan, kritik zamanlarda Cumhuriyetçi Parti için önemli adımlar da attı:
2016’da Cumhuriyetçi Parti’nin popülaritesini olumsuz etkileyeceğini savunarak yurt dışı kaynaklı yalan haberin Facebook’tan silinmesini engelledi.
Aynı dönemde Facebook’taki algoritma değişikliği ile Cumhuriyetçi Parti’yi destekleyen web sitelerine trafik yönlendirilmesini de sağladı.
2018’deki Cambridge Analytica skandalının yönetilmesinde de önemli rol oynadı.
Tüm bu yaptıkları sayesinde patronu Zuck, Trump’ın yakın çevresinde yer edinmesine yardımcı oldu. Zuck, bu yakınlığı ülkedeki yapay zekâ politikalarını şekillendirmede ve yurt dışında META’ya karşı yaptırımlarda Beyaz Saray’ın desteğini etkili bir şekilde almak için kullandı.
Her Cuma sabahı e-posta kutunuza gelen Global İşler+ bülteninde teknoloji, toplum, politika kesişiminde dünyada olup bitenlerin Türkiye’ye yansımalarını tartışıyorum. Esas işim olan Ussal Danışmanlık isimli danışmanlık şirketimde, irili ufaklı teknoloji şirketlerine kamu ile ilişkiler konusunda hizmet veriyorum.
🐦 Twitter: Türkçe: @ussal / İngilizce: @ussalEN
🔗 Linkedin: @ussal
📝 Medium: Ussal Şahbaz
🎧 Global İşler+ Podcast: Apple, Spotify
🎙️ 4x4 Podcast: Spotify






